Zmiana rozmiaru tekstu

-A A +A

O konferencji

Creatio continua II

EKOLOGIA INTEGRALNA I WYZWANIA ANTROPOCENU

Kraków,

15-16 listopada 2019

              

             Gatunek ludzki zaczyna rozpoznawać, że spoczywa na nim odpowiedzialność za życie na skalę planetarną. Weszliśmy w antropocen – epokę człowieka działającego jako siła geologiczna. Jednocześnie widzimy, że człowiek nie panuje nad rozpętanymi przez siebie procesami. Nie panuje nad technologią, która zmienia ściany domów w przezroczyste ekrany. Nie panuje nad oderwanym od ziemi i ludzkiej pracy kapitałem finansowym. Wreszcie, jest coraz gwałtowniej konfrontowany ze skutkami kryzysu klimatycznego: wojnami o zasoby, przymusowymi migracjami milionów ludzi i nie-naturalnymi katastrofami. Czy olbrzymi, nieznany przedtem postęp w dziedzinie opanowania świata przez człowieka, nie ujawnia zarazem w stopniu przedtem nieznanym wielorakiego „poddania marności”? (Jan Paweł II)

            Nie wszystko jest stracone, ponieważ człowiek zdolny, by poniżyć siebie aż do skrajności może również stawić czoło, dokonać zwrotu i ponownie wybrać dobro, odrodzić się niezależnie od wszelkich narzuconych mu uwarunkowań psychicznych i społecznych. (Franciszek)

            Podczas, gdy po obu stronach sporu o „antropocen – epokę człowieka” zdaje się dominować fatalizm, my chcemy zaproponować spojrzenie z perspektywy wiary, odpowiedzialności i twórczości. Wielu krytyków wskazuje wiarę w wyjątkowe powołanie ludzkiego gatunku, jako głównego winowajcę kryzysu ekologicznego i wzywa do roztopienia „człowieka” w sieci natury lub technologii. Wielu innych zaprzecza ludzkiemu wpływowi na kryzys klimatyczny, przerzucając winę na procesy naturalne. Wielu w końcu podważa wiarę, że człowiek mógłby na tym etapie coś zmienić, aby uniknąć katastrofy. 

            My stawiamy pod dyskusję tezę, że rozwiązaniem jest nie zrzeczenie się przez człowieka swego powołania, ale opanowanie swojego panowania (Paweł VI). Opanowanie woli panowania nad stworzeniem i innymi ludźmi. Stawiamy tezę, że jeśli chcemy wygrać z kryzysem klimatycznym, musimy na nowo zrozumieć co to naprawdę znaczy „czynić sobie ziemi poddaną”. Stawiamy tezę, że panowanie człowieka nie jest absolutne, ale służebne — jest to rzeczywisty odblask jedynego i nieskończonego panowania Boga. Nie jest to misja absolutnego i niepodważalnego władcy, lecz sługi Królestwa Bożego. (Jan Paweł II) Chcemy wspólnie zapytać o możliwości zmierzenia się z wyzwaniami antropocenu, jakie daje tak rozumiana, wypływająca z wiary ekologia integralna. Chcemy wspólnie stawiać te pytania w Krakowie, mieście Jana Pawła II, w setną rocznicę jego urodzin, organizując drugą edycję konferencji Creatio continua.  Będziemy wspólnie te fundamentalne teologiczne intuicje przekładać na język konkretnych wyzwań z dziedziny ekonomii, ekologii i technologii.

            Do udziału w tegorocznej edycji Creatio continua zatytułowanej Ekologia integralna i wyzwania antropocenu zaprosiliśmy czołowych współczesnych intelektualistów, filozofów i teologów, ekonomistów i naukowców, a także ludzi praktyki: samorządowców, innowatorów życia społecznego, analityków rynku energetycznego z Polski i świata. Chcemy nie tylko stawiać fundamentalne i krytyczne pytania, ale także szukać realnych, praktycznych i produktywnych odpowiedzi. Odpowiedzi naprawdę przemieniających oblicze ziemi.

            W ubiegłym roku podczas pierwszej edycji Creatio continua prof. John Milbank: Skoro człowiek doprowadził do kryzysu klimatycznego, to człowiek musi nas z niego wyciągnąć. Jesteśmy przekonani, że jest to – z Bożą pomocą – konieczne i możliwe. Odnowiony w duchu ekologii integralnej i oświetlony nadprzyrodzonym światłem humanizm może postawić człowieka w centrum sieci życia (Franciszek). Szukamy rozumnych i produktywnych odpowiedzi na ekologiczne, ekonomiczne i technologiczne wyzwania antropocenu wierząc w nadprzyrodzone powołanie człowieka. Czy świat nowej epoki, nieosiągalnych przedtem zdobyczy nauki i techniki, nie jest równocześnie tym światem, który jęczy i wzdycha (Rz 8, 22), gdyż wciąż z upragnieniem oczekuje objawienia się synów Bożych? (Rz 8, 19).

 

SESJA I

TEOLOGIA ANTROPOCENU

Panel 1. Kreatywność i odpowiedzialność: Jan Paweł II i teologia antropocenu

               Jan Paweł II już w 1990 roku pisał: „Efekt cieplarniany” osiągnął krytyczne rozmiary na skutek ciągłego rozwoju przemysłu, wielkich aglomeracji miejskich i zwiększonego zużycia energii. Odpady przemysłowe, gazy produkowane przy spalaniu kopalin, niekontrolowane wycinanie lasów, (...)  – wszystko to, jak wiadomo, ma szkodliwy wpływ na atmosferę i na całe środowisko naturalne. Obserwuje się liczne zmiany klimatyczne i atmosferyczne, które niosą z sobą wielorakie konsekwencje, począwszy od szkodliwego działania na zdrowie ludzkie, a skończywszy na niebezpieczeństwie zatopienia przybrzeżnych obszarów lądu.

              Czy idee teologiczne ukryte w dziedzictwie Jana Pawła II – odpowiedzialność i twórczość, wyobraźnia miłosierdzia i ekologiczne nawrócenie – mogą pomóc w zmierzeniu się z wyzwaniami epoki, w której ludzkość kształtuje ekosystem całej Ziemi?

 

SESJA II

ANTROPOLOGIA ANTROPOCENU

Panel 2. Wyzwania transhumanizmu

              Jaka jest relacja między transhumanizmem – wiarą, że możemy przekroczyć obecną kondycję ludzką – a kryzysem klimatycznym? Czy transhumanizm jest niebezpieczną iluzją, która obiecuje nam wyzwolenie się z ograniczeń narzucanych przez skończoność człowieka i skończoność zasobów naturalnych? A może to zniekształcona wersja chrześcijańskiego powołania – które nie zostało podjęte przez chrześcijan? Chrześcijan, wezwanych do stania się Synami Bożymi wyzwalającymi stworzenie z niewoli zepsucia?

 

Panel 3. Powrót do teologii stworzenia

              Wspólnie z myślicielami ze Słowacji i Wielkiej Brytanii reprezentującymi różne tradycje chrześcijańskie – od tradycji Kościoła wschodniego, przez anglikańską po katolicką – zastanowimy się nad tym, jakie efekty da powrót do teologii stworzenia.

 

SESJA III

EKONOMIA ANTROPOCENU

               Partycypacyjne zarządzanie, mieszana gospodarka, pomocnicze państwo. W jaki sposób idee zakorzenione w katolickiej nauce społecznej mogą modelować transformację ku zrównoważonej społecznie i środowiskowo gospodarce i polityce? Czy zmiany klimatyczne mogą stać się szansą na przekształcenie naszych społeczeństw w duchu solidarności? Czy mogą nas wprowadzić do dobrze zarządzanego oikos – wspólnego domu?

 

Panel 4. Nowa sprawiedliwa transformacja

             Jak możemy dokonać sprawiedliwej transformacji, nie powtarzając błędów związanych z przejściem od państwowego socjalizmu do kapitalizmu i nie tracąc szansy na impuls rozwojowy dla naszych gospodarek?

 

Panel 5. Ekologia dobra wspólnego

           Jak stworzyć zrównoważony i odporny ekosystem wspólnego życia? Jakimi dobrymi praktykami zrównoważonego zarządzania, zdrowej gospodarki i dobrego życia dysponujemy? W jaki sposób musimy przemyśleć nasze podstawowe koncepcje – wzrost,   postęp i rozwój – aby budować gospodarkę, pracującą na rzecz ludzi i miejsc, w których są zakorzenieni?

 

Panel 6. Poza fatalizmem: kryzys klimatyczny i polityka wiary

           Encyklika Laudato Si’ zaczyna się od trzeźwego opisu głębokiego kryzysu społecznego, środowiskowego i duchowego, w którym się znajdujemy. Ale, co zaskakujące, kończy się w tonie odwagi, radości i wiary. Papież Franciszek mówi: Nie wszystko jest stracone, ponieważ człowiek zdolny, by poniżyć siebie aż do skrajności może również stawić czoło, dokonać zwrotu i ponownie wybrać dobro, odrodzić się niezależnie od wszelkich narzuconych mu uwarunkowań psychicznych i społecznych.

           Czy ukryty w chrześcijańskim przesłaniu impuls może pomóc nam przezwyciężyć retorykę apatii i fatalizmu, która ciąży nad naszym nasze myśleniem, uczuciami i działaniami w epoce antropocenu?

Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie Wszelkie prawa zastrzeżone przez Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie 2019